k9Tq2WV

Do 31 grudnia 2018 przyjmujemy zgłoszenia na konferencję, będącą kontynuacją cyklu. Więcej szczegółów: Zaproszenie na konferencję.

Czym jest Przygoda w nieznanym kraju? To nowy cykl spotkań, poświęcony lekturze niekanonicznych pisarek XIX wieku. Dlaczego niekanonicznych?

W latach 80. ubiegłego wieku ukazała się prekursorska monografia Dale Spender – Mothers of the Novel: 100 Good Women Writers before Jane Austen, dzięki której na nowo odkryto przeszło 150 lat tradycji kobiecego pisarstwa, które poprzedziło dzieła autorki Rozważnej i romantycznej. Co więcej, Dale dowodzi, że na 50 aktywnych wówczas pisarzy przypadało aż 100 pisarek, z których zaledwie garść (w przeciwieństwie do piszących mężczyzn) trafiła do podręczników historii literatury. Pominięte „matki powieści”, to pisarki „drugorzędne”, autorki literatatury popularnej, dziecięcej czy dydaktycznej, ignorowane przez dyskurs akademicki, choć wśród swoich współczesnych – w czasach coraz bardziej demokratyzującej się kultury czytelniczej – cieszące się nieraz większą poczytnością, niż „kanoniczni” autorzy. Ewa Kraskowska w pracy Z dziejów badań nad polskim pisarstwem kobiet nie zawaha się napisać wprost, że to twórczość właśnie takich pisarek stanowi „najgłębszą warstwę kultury literackiej, jakby jej skałę macierzystą, na której i z której w warstwach wyższych krystalizują się twory literacko bardziej rozpoznawalne”.

W tym właśnie duchu chcemy przeżyć naszą przygodę – podczas naszych spotkań sięgniemy do tych najgłębszych pokładów zapoznanej lub odrzuconej tradycji pisarstwa kobiet. Mamy ku temu solidne podstawy: w Polsce już w 1821 roku powstała rozprawa Jana Sowińskiego O uczonych Polkach – krótka historya literatury Polek, w której autor wymienia blisko 40 pisarek. Ponad pół wieku później ukazała się rozprawa Piotra Chmielowskiego Autorki polskie XIX wieku: studium literacko-obyczajowe. Z kolei w Bibliografii polskiej XIX stulecia Karola Estreichera wymienia się ponad 550 nazwisk, pseudonimów i kryptonimów kobiecych! Niemal 600 pisarek, spośród których zaledwie parę – takich jak Narcyza Żmichowska, Eliza Orzeszkowa, Maria Konopnicka czy Gabriela Zapolska – przedostało się do podręczników historii literatury. Co prawda nieco szersze grono znalazło sobie miejsce na marginesach historycznoliterackich narracji, jednakże jako autorki literatury drugorzędnej zostały wyrzucone poza kanon. Z kolei te z nich, które stały się bohaterkami feministycznych prac literaturoznawczych (takich jak Kanon – kobieta – powieść. Wokół twórczości Józefy Kisielnickiej Aleksandry Krukowskiej) lub haseł w leksykonach poświęconych literaturze kobiet (przykładowo Pisarek polskich od średniowiecza do współczesności czy Wielkopolskiego alfabetu pisarek), wciąż częściej niż przedmiotem lektury, pozostają przedmiotem badań.

Chcemy odwrócić tę relację i zacząć cykl rozczytywania zapomnianych, niekanonicznych pisarek XIX wieku. Nie wyruszamy na poszukiwania zapomnianych arcydzieł – naszym celem będzie lektura bez uprzedzeń i z zacięciem badawczym. Sprawdzenie, co kryje się pod etykietą XIX-wiecznych romansów dla kucharek, czytadeł dla pensjonariuszek, felietonów z podróży, czy kobiecych prób dramatycznych.

Po każdym spotkaniu zamieścimy na stronie szkic na temat kolejnej rozczytanej pisarki i omówionych utworów. Zapraszamy do lektury!

Szczegóły na temat kolejnych spotkań będą na bieżąco publikowane na stronie głównej oraz na stronie wydarzenia.